Motivasyon, çocuğun bir işi yapmaya, öğrenmeye ya da çaba göstermeye duyduğu istek ve enerjidir. Her çocuğun zaman zaman isteksizlik yaşaması, bazı derslere ya da işlere karşı gönülsüz olması olağandır; motivasyon sabit bir özellik değil, iniş çıkışları olan bir süreçtir. Ancak bir çocuğun sürekli isteksiz olması, çabalamaktan tümüyle vazgeçmesi ya da "nasıl olsa yapamam" diyerek daha baştan pes etmesi, üzerinde durulması gereken bir durumdur. Tembel görünen bir çocuğun altında, çoğu zaman fark edilmeyi bekleyen bir kaygı, bir başarısızlık korkusu ya da bir yılgınlık yatar.
Motivasyon konusunda en kritik ayrım, isteğin nereden geldiğidir. Dıştan gelen motivasyon (ödül, ceza, not, övgü) kısa vadede işe yarar ama kalıcı değildir; çocuk yalnızca ödül ya da ceza olduğunda çabalar. İçten gelen motivasyon ise çocuğun merakından, öğrenmenin verdiği hazdan ve bir şeyi başardığını hissetmesinden doğar; asıl kalıcı ve sağlıklı olan budur. Sürekli ödül ve ceza üzerine kurulu bir yaklaşım, zamanla çocuğun kendi iç merakını zayıflatabilir. Bu nedenle amaç, çocuğu dışarıdan sürekli "iteklemek" değil, onun içindeki öğrenme ve başarma isteğini beslemektir. Çocuğun küçük başarılarını fark etmek, çabasını (sonucundan çok) takdir etmek ve ona seçim alanı tanımak bu iç motivasyonu güçlendirir.
Tekrarlayan başarısızlık deneyimleri çocukta "ne yaparsam yapayım değişmiyor" duygusu (öğrenilmiş çaresizlik) yaratabilir; bu noktada çocuk tembellikten değil, umudunu yitirdiği için çabalamayı bırakır. Bunun yanında başarısızlık korkusu ("denemezsem başarısız da sayılmam"), aileden gelen aşırı ya da yetersiz beklenti, dikkat ve öğrenme güçlükleri, kaygı ya da depresif duygudurum, sıkıcı bulunan bir öğrenme ortamı da motivasyonu düşürebilir. Bu yüzden "neden çabalamıyor?" sorusunun yanıtı her çocukta farklıdır ve asıl mesele bu nedeni doğru anlamaktır.
Görüşmelerde çocuğun isteksizliğinin ne zaman ve hangi alanlarda ortaya çıktığı, altında yatan olası nedenler birlikte ele alınır; çocuğun kendine ve öğrenmeye dair olumsuz inançları anlaşılmaya çalışılır. Amaç çocuğu zorlamak ya da baskı kurmak değil, onun başarabildiğini yeniden hissetmesine, kendine güvenini ve merakını yeniden kazanmasına alan açmaktır. Gerektiğinde aileye, evde çocuğu destekleyici (çabayı takdir eden, kıyaslamayan ve gerçekçi beklentiler kuran) bir tutum geliştirmesinde eşlik edilir. Erken destek, çocuğun hem akademik gelişimini hem de kendine dair olumlu duygusunu korur.
