Bir çocuğun okumada, yazmada ya da matematikte zorlanması, onun "çalışmadığı" ya da "yeterince zeki olmadığı" anlamına gelmez. Çoğu zaman zekâsı akranlarıyla aynı, hatta ilerdedir; yalnızca öğrenme yolu farklı işler. Mesele çocuğu bu yola zorlamak değil, o yolu tanıyıp ona göre bir destek kurmaktır.
Öğrenme Güçlüğü Nedir?
Öğrenme güçlüğü; zekâsı normal ya da normalin üzerinde olan bir çocuğun, okuma, yazma, heceleme ya da matematik gibi belirli alanlarda, yaşından ve çabasından beklenenin belirgin biçimde altında kalmasıdır. Buradaki en önemli nokta şudur: sorun zekâda değildir. Çocuk anlıyor, düşünüyor, çözüyor; ama sıra o bilgiyi okumaya, yazıya ya da sayıya dökmeye geldiğinde bir yerde takılıyor. Bu yüzden öğrenme güçlüğü çoğu zaman en çok "okul başarısızlığı" olarak görünür ve ne yazık ki çoğu zaman "tembellik" ya da "ilgisizlik" diye yanlış okunur. Oysa bu çocuklar çoğu zaman herkesten çok çabalar; çünkü onlar için kolay olması gereken şey, gerçekten zordur.
Öğrenme güçlüğü tek bir biçimde görülmez. Kimi çocukta okuma ve harf-ses ilişkisinde (disleksi), kiminde yazılı anlatım ve el yazısında (disgrafi), kiminde ise sayılar ve matematik işlemlerinde (diskalkuli) belirginleşir. Bunlar tek başına da görülebilir, birkaçı bir arada da bulunabilir. Belirtiler yaşa göre değişir: okul öncesinde kavramları geç öğrenme, sıralama ve el becerilerinde zorlanma dikkat çekerken; ilkokulda okuma-yazmada gecikme, harf ve hece atlama-karıştırma, günleri ve ayları sıralamada güçlük, zaman kavramında karışıklık gibi işaretler öne çıkar.
Hangi belirtiler görülür?
• Okumada yavaşlık, harf-hece atlama, karıştırma ya da okuduğunu anlamada zorlanma
• Yazıda harf ters çevirme, ses atlama, çok sayıda yazım hatası ve okunaksız el yazısı
• Sayılarla, dört işlemle ya da problem çözmeyle beklenenin belirgin altında zorlanma
• Günleri, ayları, mevsimleri sıralamada ve "dün-bugün-yarın" gibi zaman kavramlarında karışıklık
• Sağ-sol, önce-sonra gibi yön ve sıra bildiren kavramları karıştırma
• Zekâsı ve sözlü ifadesi yaşıtlarıyla aynı, hatta ileri olduğu hâlde yazılı işlerde geri kalma
• Çok çabaladığı hâlde sonuç alamama; buna bağlı olarak okula ve ödeve karşı isteksizlik, "ben yapamıyorum" duygusu
Nasıl yardımcı oluyoruz?
Önce aileyle görüşerek çocuğun gelişim öyküsünü ve zorlandığı alanların ne zaman, nasıl belirginleştiğini birlikte anlarız. Gerektiğinde öğretmeniyle iletişim kurar, çocuğu farklı açılardan değerlendiririz; uygun olduğunda çeşitli test ve değerlendirme araçlarından yararlanarak çocuğun tam olarak nerede zorlandığını ve hangi alanlarda güçlü olduğunu netleştiririz. Buradaki amaç bir "etiket" koymak değil, çocuğa özgü bir öğrenme haritası çıkarmaktır. Çünkü öğrenme güçlüğünde en kritik şey, çocuğun zayıf yanlarını güçlü yanları üzerinden desteklemektir. Elde edilen resme göre çocuğa özel bir destek programı oluşturulur; aileye de evde çocuğu yıpratmadan nasıl destekleyebileceğine dair somut bir yön kazandırılır.
Ne zaman profesyonel destek almalı?
Çocuk okumayı, yazmayı ya da matematiği öğrenmede akranlarının belirgin biçimde gerisinde kalıyorsa, çok çabaladığı hâlde sonuç alamıyorsa ya da okula ve derse karşı giderek artan bir isteksizlik, kaçınma ve "ben yapamıyorum" duygusu geliştiriyorsa değerlendirme için beklememek önemlidir. Çünkü öğrenme güçlüğünde asıl yıpratıcı olan, çoğu zaman güçlüğün kendisi değil, çocuğun sürekli başarısız olduğu duygusuyla kendine dair kurduğu olumsuz inançtır. Erken fark edilen ve doğru desteklenen bir öğrenme güçlüğü, hem akademik olarak büyük ölçüde telafi edilebilir hem de çocuğun özgüveninin zedelenmesini önler.
İlk görüşmenizi planlamak, uzmana soru sormak ya da değerlendirme talep etmek için bize ulaşın.
